"We willen de modaliteiten herzien" is geen geldige motivering om van gunning af te zien
De Raad van State schorst de beslissing van het Waals Gewest om vijf pellet-percelen van een MEBAR-opdracht in te trekken en te herstarten, omdat de motivering — een zinnetje dat verwijst naar een eerder schorsingsarrest en "het herzien van de gunningsmodaliteiten" — onvoldoende is om te controleren of de echte redenen pertinent en aanvaardbaar zijn.
Wat gebeurde er?
Het Waals Gewest had in juli 2023 een MEBAR-opdracht uitgeschreven voor kachels (hout, gas, pellets) bij gezinnen met bescheiden inkomen — 24 percelen, verdeeld over 12 zones en twee luiken (algemeen en pellets). Au Coin du Feu (Hasselt) won in oktober 2023 zes pellet-percelen: Tournai, Dinant-Philippeville, Charleroi, Huy-Perwez, Mons en Namur. Maar concurrent SA Jordan stapte naar de Raad van State en kreeg in arrest 258.317 van 22 december 2023 de gunning geschorst voor vijf van die zes percelen (alle behalve Tournai). Reden: Au Coin du Feu beschikte op het moment van gunning over erkenning klasse 2, terwijl het cumulatieve bedrag van de toegekende percelen klasse 4 vereiste. Het Gewest had dat niet gecontroleerd. Au Coin du Feu haalde vervolgens een klasse-4-erkenning (februari 2024). In maart 2024 vroeg het Gewest aan alle betrokken inschrijvers om hun offerte te verlengen tot 15 mei 2024, met uitdrukkelijke reserve voor de geschorste percelen. Pattstelling: zowel een nieuwe gunning aan Au Coin du Feu (op basis van de intussen verworven klasse 4) als een gunning aan Jordan (op basis van de oorspronkelijke erkenningstoestand) zou door de andere partij worden aangevallen. Op 17 juni 2024 besliste het Gewest daarom om artikel 85 van de wet 17 juni 2016 toe te passen: intrekken van de gunning voor de vijf betwiste percelen, er niet toe overgaan, en een nieuwe opdracht uitschrijven met herzien bestek. Au Coin du Feu vocht die intrekking aan in UDN. Probleem: de motivering in de intrekkingsbeslissing beperkte zich quasi tot één zin — "le pouvoir adjudicateur souhaite revoir les modalités d'attribution des lots ... suite à l'arrêt en suspension n° 258.317 ... et adapter l'objet de ces lots et le bordereau de prix". In het administratief dossier bleek weliswaar een concrete intentie: selectie- en gunningscriteria verduidelijken, klassen en categorieën erkenning preciezer omlijnen, inschrijvers toelaten om percelen te prioriteren, en de weging van systemen en toebehoren aanpassen. Maar dat stond niet in de motivering van de beslissing zelf. De Raad van State oordeelde: artikel 85 geeft de aanbesteder een ruime discretionaire bevoegdheid, maar de intrekking moet berusten op juiste, pertinente en aanvaardbare motieven, en die motieven moeten formeel in de beslissing staan. Arrest 258.317 raakte niet aan de bestekdocumenten maar aan de analyse van de offertes (erkenningscontrole). Die enkele verwijzing kan dus géén pertinent motief zijn om het volledige bestek — criteria, voorwerp, prijsborderel — te herzien. Prima facie is de loutere wil om de marktdocumenten te wijzigen, zonder concrete uitleg van de moeilijkheden, géén afdoende motivering. Middel ernstig, schorsing toegekend.
Waarom doet dit ertoe?
Artikel 85 van de wet overheidsopdrachten lijkt aanbesteders vrij spel te geven: "het voeren van een procedure houdt geen verplichting in tot gunnen". Dat is juist, maar dit arrest zet de rem op het gebruik ervan als ontsnappingsroute. Wanneer je tussen twee vuren zit — zoals het Waals Gewest hier, met een geschorste gunning en een kandidaat wiens situatie tussen offerte en gunning is veranderd — is de verleiding groot om "gewoon opnieuw te beginnen". Dat mag, maar je moet dan concreet en verifieerbaar motiveren wat er schort aan de bestekdocumenten. Een verwijzing naar een eerder arrest dat over iets anders ging (hier: erkenningscontrole bij de offerte-analyse, niet over de bestektekst zelf) werkt niet. En de echte redenen — die in het administratief dossier wél stonden — kunnen het motiveringsgebrek niet herstellen als ze niet in de beslissing zelf zijn opgenomen. Voor inschrijvers die vrezen dat een aanbesteder gaat "herkansen" wanneer het gunningsresultaat hem niet uitkomt: dit arrest is een krachtig motiveringsmiddel.
De les
Als aanbesteder: wanneer je artikel 85 inroept om af te zien van gunning en een nieuwe procedure te starten, zet dan in de beslissing zelf — niet alleen in je interne nota's aan de Inspectie van Financiën of de minister — welke concrete problemen je met het bestek hebt vastgesteld. Schrijf op: welke criteria onduidelijk waren, welke interpretatieproblemen zich stelden, welke prijselementen anders gewogen moeten worden. Een verwijzing naar een eerder schorsingsarrest volstaat enkel als dat arrest effectief de bestektekst bekritiseert. Als inschrijver: wanneer een aanbesteder afziet van gunning met een vaag zinnetje over "herziening van de modaliteiten", lees dan het aangehaalde arrest aandachtig — gaat het over het bestek, of over de analyse van offertes? In het tweede geval heb je een motiveringsmiddel.
Te onthouden
- Artikel 85 geeft de aanbesteder een ruime discretionaire bevoegdheid, maar niét de vrijheid om de motivering tot één zin te herleiden
- De motieven moeten formeel in de beslissing staan — interne nota's aan Inspectie van Financiën of minister repareren geen motiveringsgebrek
- Een verwijzing naar een eerder schorsingsarrest is enkel pertinent als dat arrest ging over de bestektekst zelf, niet over de offerte-analyse
- De loutere wil om de marktdocumenten te wijzigen, zonder concrete uitleg van de moeilijkheden, is prima facie géén voldoende motivering
- Arrest wordt gewezen door de vakantiekamer in UDN — snelle doorlooptijd (requête 4 juli, arrest 18 juli)
Waarop letten
- Intrekkingsbeslissingen met een quasi-lege motivering van het type "de aanbesteder wenst de modaliteiten te herzien" — dit is een red flag
- Aanbesteders die artikel 85 inroepen na een eerder schorsingsarrest en dat arrest als algemeen motief gebruiken, ook voor wijzigingen die daar niets mee te maken hebben
- Het verschil tussen motieven in de beslissing zelf en motieven in het administratief dossier — alleen de eerste tellen voor de formele motiveringsplicht
- Situaties waarin de aanbesteder tussen twee vuren zit (geschorste gunning + gewijzigde situatie van een kandidaat) en afziet van gunning als pattstelling-oplossing: die motivering moet extra sterk zijn
Stel jezelf de vraag
Ontvang je een intrekkingsbeslissing onder artikel 85 die verwijst naar een eerder schorsingsarrest? Check: raakte dat arrest aan de bestekdocumenten (criteria, voorwerp, prijs), of enkel aan de offerte-analyse (gunningsbeslissing, erkenningscontrole)? Als het tweede: de aanbesteder moet méér uitleggen waarom hij nu ook het bestek wil herzien.
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →