Een ordinale schaal met scores tot twee cijfers na de komma: hier wordt 'tussenwaardes mogelijk' een verbergscherm voor onaangekondigde subsubcriteria
Zorgbedrijf Antwerpen scoort offertes voor een Menu Management Systeem op een ordinale schaal van 50/55/70/85/100% met 'tussenwaardes mogelijk', maar het verslag van nazicht levert scores op tot op de honderdste — wat alleen valt te verklaren door een geheime opsplitsing in subsubgunningscriteria die nergens in het bestek staat.
Wat gebeurde er?
Zorgbedrijf Antwerpen schrijft een mededingingsprocedure met onderhandeling uit voor een raamovereenkomst voor een Menu Management Systeem: een digitaal platform voor receptuur, bestelling, foodcost, allergenen en koppelingen met boekhouding en kassa. Acht kandidaten dienen zich aan; vijf worden geselecteerd, onder wie de verzoekende partij (nv Q.) en de uiteindelijke winnaar (bv B.). Na drie onderhandelingsrondes en een BAFO maakt het Zorgbedrijf op 6 februari 2026 een verslag van nazicht op. De bestekkenscores werken volgens een ordinale schaal: 100% voor 'uitstekend', 85% voor 'zeer goed', 70% voor 'goed', 55% voor 'voldoende' en 50% of minder voor 'zwak'. Het bestek voegt eraan toe dat 'tussenwaardes mogelijk' zijn. De gunning op 25 februari 2026 gaat naar bv B. met 82,77% tegenover 73,49% voor nv Q. — een verschil van 9,28 procentpunten. Wat opvalt: de toegekende scores zijn fijnmazig tot op de honderdste. Bijvoorbeeld bij subgunningscriterium 1.1 (functionele fit, op 30 punten): bv B. krijgt 28,40, nv Q. 16,80, derde inschrijver 23,05. Voor subgunningscriterium 1.2 (plan van aanpak, op 15): 14,93 — 9,61 — 11,37. Dat past niet bij een globale ordinale schaal. De verzoekende partij voert in haar tweede middel aan dat de beoordelingsmethode niet transparant is en niet aansluit bij wat het bestek aankondigt. Het verweer van Zorgbedrijf Antwerpen: de tussenwaardes zijn het resultaat van 'een genuanceerde samenbrenging van input vanuit diverse expertises'. De Raad van State neemt inzage in het vertrouwelijke stuk 11 — de evaluatiefiches — en stelt vast wat echt is gebeurd: per (sub)gunningscriterium heeft het Zorgbedrijf de niet-limitatief opgesomde beoordelingselementen uit het bestek omgevormd tot (sub)subgunningscriteria met elk hun eigen gewicht, en heeft het de offertes systematisch op die opdeling getoetst. De tweecijferige scores zijn de rekenkundige optelling van die deelpunten. Maar die hele opsplitsing was nergens vooraf aangekondigd. De Raad: een aanbestedende overheid mag tussenwaardes toelaten — op voorwaarde dat de gegeven scores de kwalitatieve verschillen tussen offertes adequaat weergeven. Hier konden noch de inschrijvers, noch een redelijk geïnformeerde lezer van het verslag begrijpen hoe de Zorgbedrijf-commissie tot haar fijnmazige scores kwam. Het transparantiebeginsel en de formele motiveringsplicht zijn geschonden. Ook al is er een puntenkloof van ruim 9 punten, dat sluit niet uit dat de onwettigheid de rangschikking kan beïnvloeden. Schorsing toegekend. Daarnaast verwerpt de Raad de exceptie van de aanbesteder dat het middel laattijdig zou zijn (Labonorm/Neorec-rechtspraak): een inschrijver hoeft niet tijdens de plaatsing al onwettigheden in het bestek te signaleren — hij mag uitgaan van het vermoeden van wettigheid en zijn middel achterhouden tot na de gunning. De zorgvuldigheidsplicht ligt bij de aanbesteder, niet bij de rechtzoekende.
Waarom doet dit ertoe?
Veel bestekken zeggen vandaag 'tussenwaardes mogelijk' bovenop een ordinale schaal. Dat is op zich niet verboden. Maar dit arrest trekt de lijn: als je achteraf scores aflevert tot twee cijfers na de komma, moet uit het verslag van nazicht blijken hoe je daartoe gekomen bent. Anders is je beoordelingsmethode in werkelijkheid een opdeling in subsubcriteria die je vooraf had moeten bekendmaken (cf. Hof van Justitie, arrest TNS Dimarso). Voor bid managers: als je een verslag van nazicht ontvangt met scores als 28,40 of 16,80 op een ordinale schaal, vraag dan een gedetailleerde berekening op vóór de wachttermijn afloopt. Voor aanbesteders: als je intern met scoresjablonen werkt waarbij elk beoordelingselement een eigen gewicht krijgt, moet die opdeling in het bestek staan — anders schend je transparantie en motivering, hoe inhoudelijk juist je beoordeling ook is. Het arrest verstevigt ook de Labonorm-rechtspraak: ondanks druk vanuit aanbesteders om 'Neorec-clausules' op te leggen, bevestigt de Raad dat de rechtzoekende geen 'attentieplicht' draagt voor onwettigheden in het bestek.
De les
Als je een ordinale schaal gebruikt en in het bestek 'tussenwaardes' toelaat, zorg ervoor dat de uiteindelijke scores in het verslag van nazicht logisch volgen uit de bestek-bewoordingen — niet uit een interne opdeling die nergens aangekondigd is. Als jouw beoordelingscommissie in de praktijk werkt met een spreadsheet waarin de niet-limitatief opgesomde 'beoordelingselementen' elk een vast aantal punten krijgen, dan zijn dat (sub)subgunningscriteria en hoort hun gewicht in het bestek.
Te onthouden
- 'Tussenwaardes mogelijk' is niet hetzelfde als 'oneindig fijnmazig' — de scores moeten de bestek-schaal logisch weerspiegelen
- Scores tot op de honderdste op een ordinale schaal verraden vaak een interne opdeling die in het bestek had moeten staan
- Een vertrouwelijk evaluatiebestand kan niet vervangen wat in het bestek vooraf had moeten worden bekendgemaakt
- Labonorm-arrest bevestigd: inschrijvers hoeven onwettigheden in het bestek niet tijdens de plaatsing te signaleren — het vermoeden van wettigheid geldt voor de aanbesteder, niet voor de inschrijver
- Een puntenkloof van 9% sluit een schorsing wegens methodologische onwettigheid niet uit
Waarop letten
- Een ordinale schaal in het bestek (50/55/70/85/100) met scores in het verslag van nazicht zoals 28,40 of 16,80
- Beoordelingscriteria die in het bestek niet-limitatief worden opgesomd ('o.a.', '…') en achteraf één voor één blijken te zijn gequoteerd
- Een 'Neorec-clausule' in het bestek die je dwingt onregelmatigheden vooraf te melden — die clausule maakt jouw recht op beroep niet kleiner
- Een verslag van nazicht dat alleen woordelijke beoordelingen geeft maar geen herleidbare berekening voor de toegekende score
Stel jezelf de vraag
Als je een verslag van nazicht moet schrijven met scores tot twee cijfers na de komma op een ordinale schaal: kan een buitenstaander uit jouw verslag herleiden hoe je tot die exacte score komt, of zit de berekening alleen in een niet-gepubliceerde Excel?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →