21.000 of 60.000 bouten? De Vlaamse Waterweg mocht een prijsverantwoording afwijzen die het aantal los te schroeven bouten zwaar onderschatte
De tijdelijke maatschap van de NV D. en de BV B. lag 32,86 % onder het getrimd gemiddelde voor het opruimen van een oude spoorzone in Logistics Valley Flanders en rekende in haar prijsverantwoording met 21.000 los te schroeven bouten, terwijl De Vlaamse Waterweg er uit 10.000 bielzen met elk zes bouten minstens 60.000 afleidde; de Raad van State oordeelde dat dit ene motief de wering van de offerte al droeg, dat een nieuwe lezing van de eigen tabel (‘21.000 per arbeider’) en bewijsstukken over boutenmachines die pas in het verzoekschrift opdoken te laat kwamen, en verwierp de UDN-vordering.
Wat gebeurde er?
De NV De Vlaamse Waterweg schreef een overheidsopdracht voor werken uit voor het opruimen van een oude spoorzone op het bedrijventerrein Logistics Valley Flanders: een smalle strook van ongeveer 40.000 m² met oude private rangeersporen in slechte staat, die volledig moest worden ontmanteld en daarna aangevuld en ingezaaid. De meetstaat volgde de chronologie van de werken: post 1 voor het rooien van struiken en kleine bomen, post 2 voor de ‘opbraak sporen en losschroeven bouten’ (vermoedelijke hoeveelheid 10.000 m), post 3 voor de ‘uitbraak, afvoeren en verwerken houten treinbielzen’ (10.000 stuks), de posten 4 tot en met 9 voor het ontgraven en afvoeren van de ballast, en de posten 10 en 11 voor de afbraak van een toegangspoort en een controlecabine. Er kwamen negen offertes binnen. Drie inschrijvers, onder wie de tijdelijke maatschap van de NV D. en de BV B., kregen een vraag tot prijsverantwoording, onder meer over de eenheidsprijzen van post 2 en van de posten 4 tot en met 9 en over het totale offertebedrag. Op 30 april 2026 gunde De Vlaamse Waterweg de opdracht aan de NV A. Het gunningsverslag aanvaardde de verantwoording van de tijdelijke maatschap niet. Voor post 2 rekende zij met een ‘zeer hoog rendement’ per bout en met 21.000 los te schroeven bouten; de aanbesteder wees erop dat elke biels minstens zes bouten telt — zichtbaar op een foto én op de foto’s van het plaatsbezoek die de inschrijver zelf bij haar offerte had gevoegd — zodat 10.000 bielzen neerkomen op minstens 60.000 bouten. Voor de ballast vond de aanbesteder het verschil in laadtijd en dus in prijs per ton tussen post 4 en de posten 5 tot en met 9 onverklaarbaar, omdat de fracties pas op de verwerkingslocatie worden gescheiden. Ook de afwijking van -32,86 % ten opzichte van het getrimd gemiddelde bleef onverklaard. Samen met de afdeling ATO besloot De Vlaamse Waterweg de offerte als substantieel onregelmatig te weren. De tijdelijke maatschap vorderde op 21 mei 2026 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. De Raad stelde eerst vast dat elk van de twee prijstechnische motieven op zich de wering kon dragen, zodat de verzoekers beide moesten ontkrachten. Hij begon met post 2. De verzoekers voerden aan dat de 21.000 bouten in hun tabel per arbeider golden, met een ploeg van twee arbeiders en 116,67 uur, dus samen zo’n 42.000 bouten. De Raad nam inzage van de vertrouwelijke tabel en bevestigde dat daarin gewoon 21.000 bouten stonden, zonder enige vermelding ‘per arbeider’. Die lezing was nieuw, vond geen steun in de tekst en kwam hoe dan ook voor rekening van de inschrijver: wie een essentieel element van zijn prijsverantwoording dubbelzinnig formuleert, kan de gevolgen niet op de aanbesteder afwentelen, en die hoeft zelf geen alternatieve betekenissen te bedenken. Het verwijt dat het bestek nergens zei dat het aantal bouten uit post 3 moest worden afgeleid, overtuigde evenmin: post 2 en post 3 gaan over dezelfde bielzen op hetzelfde traject, en het lag voor de hand het aantal bouten te koppelen aan het aantal bielzen eerder dan aan de strekkende meter spoor. Het hoge rendement wilden de verzoekers pas in het verzoekschrift staven met de inzet van twee tirefonneuses (boutenmachines), een filmpje en een verklaring van een onderneming waarvan niet bleek dat ze het werk zou uitvoeren. Dat was een post factum-verantwoording: die gegevens hadden in de prijsverantwoording zelf moeten staan. Omdat het motief over post 2 standhield en volgens de Raad zelfs dwingend tot wering leidde (artikel 36, § 3, eerste lid, 1°, en artikel 76, § 3, van het KB van 18 april 2017), hadden de verzoekers geen belang meer bij hun kritiek op de ballastposten. Ambtshalve merkte de Raad nog op dat De Vlaamse Waterweg in haar nota eigenmachtig had geciteerd uit een stuk dat de verzoekers vertrouwelijk hadden gevraagd te houden; zij maakten ter zitting geen bezwaar. De vordering werd verworpen. De tijdelijke maatschap draagt 400 euro rolrecht, 26 euro bijdrage en 770 euro rechtsplegingsvergoeding aan De Vlaamse Waterweg; de NV A. betaalt haar tussenkomstrecht van 150 euro.
Waarom doet dit ertoe?
Het arrest vat de rechtspraak over prijsverantwoording strak samen en toont hoe weinig marge een inschrijver heeft zodra de aanbesteder één goed onderbouwd motief vindt. Drie punten springen eruit. Ten eerste de bewijslast: het is aan de inschrijver om het vermoeden van abnormaliteit concreet en volledig te weerleggen, en de Raad toetst de afwijzing enkel marginaal. Ten tweede de duidelijkheid: een cijfer in een tabel wordt gelezen zoals het er staat. Wie achteraf zegt dat ‘21.000’ per arbeider bedoeld was, vertelt een nieuw verhaal, en een onduidelijke prijsverantwoording is een risico voor de inschrijver, niet voor de aanbesteder. Ten derde de timing: technische bewijzen die de prijs dragen — hier de boutenmachines die het hoge rendement moesten verklaren — horen in de prijsverantwoording, niet in het verzoekschrift. Daarbovenop past de Raad de techniek van het determinerend motief toe: houdt één weigeringsmotief stand, dan verliest de inschrijver zijn belang bij kritiek op de andere. Voor aanbesteders is het arrest een bevestiging dat zij hoeveelheden uit samenhangende posten van de meetstaat mogen afleiden, ook als het bestek dat niet letterlijk voorschrijft, zolang die lezing uit de context van de opdracht volgt. En een kleine waarschuwing: citeren uit een stuk waarvan de wederpartij vertrouwelijkheid vroeg, doet men beter niet op eigen houtje.
De les
Voor inschrijvers: behandel een vraag tot prijsverantwoording als het moment waarop uw offerte overleeft of sneuvelt. Schrijf elk cijfer zo dat het maar op één manier gelezen kan worden — vermeld expliciet of een hoeveelheid per arbeider, per ploeg of in totaal geldt. Controleer uw aannames tegen de hele meetstaat en tegen uw eigen plaatsbezoek: als uw foto’s zes bouten per biels tonen, moet uw berekening dat ook doen. Voeg de technische bewijzen voor een uitzonderlijk rendement (machines, referenties, onderaannemers) meteen bij de verantwoording; wat pas in een UDN-verzoekschrift opduikt, telt niet meer. En reken erop dat de aanbesteder het met één houdbaar motief kan afmaken. Voor aanbesteders: motiveer de afwijzing per post en concreet, met verwijzing naar de opdrachtdocumenten en waar mogelijk naar wat de inschrijver zelf aanleverde. Twee onafhankelijke, elk op zich dragende motieven maken de beslissing robuust. Respecteer in de procedure de gevraagde vertrouwelijkheid van stukken van de wederpartij.
Te onthouden
- Bij een prijsverantwoording ligt de bewijslast bij de inschrijver; hij moet het vermoeden van abnormaliteit specifiek, concreet en zo volledig mogelijk gestaafd weerleggen.
- Laat een prijsverantwoording over een essentieel element meerdere lezingen toe, dan draagt de inschrijver de gevolgen; de aanbesteder mag uitgaan van de objectieve inhoud en hoeft geen alternatieve hypotheses te bedenken.
- Bewijsstukken die de inschrijver bij het opstellen van de prijsverantwoording kende of moest kennen en pas in het verzoekschrift aanbrengt, zijn een laattijdige post factum-verantwoording.
- De aanbesteder mocht het aantal los te schroeven bouten afleiden uit het aantal bielzen in een andere post (10.000 bielzen × minstens 6 bouten = minstens 60.000), omdat beide posten op hetzelfde spoortraject slaan.
- Draagt één weigeringsmotief de wering van de offerte, dan heeft de inschrijver geen belang meer bij kritiek op de andere motieven.
- Een inschrijver met een substantieel onregelmatige offerte heeft enkel belang bij het aanvechten van de gunning als hij aantoont dat de opdracht aan niemand mocht worden gegund.
- Kosten: 400 euro rolrecht, 26 euro bijdrage en 770 euro rechtsplegingsvergoeding voor de verzoekers; 150 euro tussenkomstrecht voor de NV A.
Waarop letten
- De afwijking ten opzichte van het getrimd gemiddelde (hier -32,86 %) moet in de verantwoording zelf worden verklaard.
- Een zinsnede als ‘en niet aan verzoekende partijen’ in het voorwerp van een UDN-vordering wordt niet zomaar gelezen als een vordering tegen een impliciete weigering tot gunning; wie dat wil, moet het verduidelijken.
- Een middel dat niet uiteenzet hoe een aangevoerde bepaling geschonden is (hier art. 84 wet 2016 en art. 35 KB 2017), is in die mate onontvankelijk.
- De Raad neemt zelf inzage van vertrouwelijke stukken om te controleren wat er werkelijk staat.
Stel jezelf de vraag
Als inschrijver: kan elk cijfer in uw prijsverantwoording maar op één manier worden gelezen, en staat erbij of het een totaal, een hoeveelheid per arbeider of per ploeg is? Hebt u de hoeveelheden in de ene post getoetst aan samenhangende posten van de meetstaat en aan uw eigen vaststellingen bij het plaatsbezoek? Steunt uw prijs op een uitzonderlijk rendement, en hebt u de machines, referenties of onderaannemers die dat verklaren al in de verantwoording zelf opgenomen? Als aanbesteder: draagt elk van uw weigeringsmotieven de wering van de offerte op zich, en is elk concreet gekoppeld aan de opdrachtdocumenten? Gaat u in uw procedurestukken zorgvuldig om met stukken waarvan de wederpartij vertrouwelijke behandeling vroeg?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →