Schorsing Franstalig college

De architect zegt dat een tweede plaatsbezoek niet hoeft en stuurt zelf het attest — waarna het OCMW van Aubange de offerte van Homel Frères weert omdat dat attest niet klopt

Arrest nr. 267371 · 9 juli 2026 · VIe vakantiekamer

De Raad van State schorst bij uiterst dringende noodzakelijkheid de gunning van de brandveiligheidswerken aan de Résidence Bellevue in Athus aan Bâtir Rénover Gérer, omdat het OCMW van Aubange de offerte van Homel Frères niet substantieel onregelmatig mocht verklaren: Homel had de ongewijzigde site al bezocht in een eerdere, stopgezette procedure, en de foutieve datum op het attest kwam van de ontwerper die het als ‘afgevaardigde van de aanbesteder’ had opgesteld.

Wat gebeurde er?

In 2025 schreef het OCMW van Aubange een opdracht voor werken uit voor de brandveiligheidsconformiteit en diverse werken aan de Résidence Bellevue in Athus: de aanpassing van twee gevelopeningen en van een vliesgevel, twee externe metalen noodtrappen en ventilatiewerken in de kruipruimtes. Het bestek legde een plaatsbezoek op ‘op straffe van nietigheid van de offerte’, georganiseerd op vaste data in oktober en november 2025 met de ontwerper, architect L.O. Homel Frères bezocht de site op 24 oktober 2025 en diende als enige inschrijver een offerte in met het door L.O. ondertekende attest. Het OCMW gunde die opdracht niet en startte een nieuwe open procedure. Op 23 februari 2026 keurde de raad voor maatschappelijk welzijn het nieuwe bestek nr. T-2026-001 goed, nu opgesplitst in perceel 1 (brandveiligheid) en perceel 2 (kruipruimtes en diverse werken), met een ongewijzigde beschrijving van de werken. Ook nu was het plaatsbezoek verplicht, maar zonder vaste data: ‘uitsluitend op afspraak’ met L.O. Het attest moest worden ondertekend door de ‘afgevaardigde van de aanbesteder’, en het ontbreken ervan gold als substantiële onregelmatigheid, ‘onverminderd artikel 66, § 3, van de wet van 17 juni 2016’. Volgens Homel liet L.O. weten dat een nieuw bezoek niet nodig was, omdat Homel de site al had bezocht. Op 26 maart 2026 mailde hij Homel een attest, gedateerd 25 maart 2026, dat Homel aanvulde met haar eigen gegevens en bij haar offerte van 2 april 2026 voegde. Homel bood op beide percelen, Bâtir Rénover Gérer (BRG) enkel op perceel 1. Beide offertes voor perceel 1 lagen zowat 84% boven de raming (83,68% voor Homel, 83,93% voor BRG). In zijn eerste verslag van 15 april 2026 vond L.O. beide offertes regelmatig en stelde hij voor beide percelen aan Homel te gunnen. Op 27 april 2026 stelde de raad de beslissing uit: het attest was Homel ‘gracieus bezorgd’ zonder dat ze in deze procedure ter plaatse was geweest, en het eerdere bezoek hoorde bij een andere procedure. In een tweede verslag van 20 mei 2026 weerde L.O. de offertes van Homel alsnog wegens een niet-conform attest. Op 26 mei 2026 verklaarde de raad de offerte van Homel substantieel onregelmatig, omdat het attest met de datum van 25 maart 2026 ‘niet overeenstemt met de werkelijkheid’, gunde perceel 1 aan BRG voor 367.858,06 euro inclusief btw en zag af van de gunning van perceel 2. Homel werd op 8 juni 2026 per mail op de hoogte gebracht en vorderde op 23 juni 2026 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. De Raad aanvaardde dat een ontbrekend verplicht plaatsbezoek hier een substantiële onregelmatigheid zou zijn, maar oordeelde dat er wel degelijk een bezoek had plaatsgevonden. Het OCMW toonde niet aan dat het bezoek van 24 oktober 2025 het doel van het bezoek — de omvang en de bijzonderheden van de opdracht begrijpen en de prijs berekenen — niet had bereikt: de werken waren identiek beschreven, de opsplitsing in percelen veranderde daar niets aan, en het OCMW gaf in de bestreden beslissing zelf toe dat ‘de plaats niet veranderd is’. Ook de foutieve datum op het attest rechtvaardigde de wering niet. De bestekbepalingen over het ontbrekende attest sloegen op het geval waarin er geen bezoek was, en artikel 66, § 3, van de wet van 17 juni 2016 liet het OCMW toe een foutief document te laten verduidelijken. Bovendien was de datum niet aan Homel te wijten, maar aan de ontwerper, die het OCMW zelf had gemachtigd om bezoeken te organiseren en de attesten als ‘afgevaardigde van de aanbesteder’ te ondertekenen. Homel mocht er gewettigd op vertrouwen dat dit attest conform was. Het eerste middel was ernstig in zijn beide onderdelen. Het OCMW wees geen negatieve gevolgen van een schorsing aan. De beslissing van 26 mei 2026 — gunning van perceel 1 aan BRG en afzien van perceel 2 — werd geschorst met onmiddellijke tenuitvoerlegging; de offertes bleven vertrouwelijk en de kosten werden aangehouden. Dat de gouverneur van de provincie Luxemburg op 2 juli 2026 had laten weten dat de beslissing geen toezichtsmaatregel vergde, speelde geen rol.

Waarom doet dit ertoe?

Een verplicht plaatsbezoek ‘op straffe van nietigheid’ wordt vaak gelezen als een zuiver formele drempel: geen bezoek binnen deze procedure, geen geldige offerte. Dit arrest kijkt naar het doel van het bezoek. Als een inschrijver de site al heeft bezocht in een eerdere procedure voor dezelfde, ongewijzigde werken, dan heeft hij de informatie die het bezoek moet opleveren, en is er geen substantiële onregelmatigheid. Dat is relevant voor elke aanbesteder die na een mislukte of stopgezette procedure opnieuw aanbesteedt — een vaak voorkomend scenario, zeker wanneer de enige offerte te duur was. Het arrest trekt ook een duidelijke lijn over de rol van de ontwerper. Een architect die door de aanbesteder in het bestek wordt aangewezen om bezoeken te organiseren en attesten te ondertekenen, handelt als zijn afgevaardigde. Wat hij in die hoedanigheid verklaart of aflevert, kan de aanbesteder niet achteraf tegen de inschrijver keren. Het verweer van het OCMW dat de ontwerper ‘niet bevoegd’ was om het bestuur over de regelmatigheid te binden, haalde het niet. Tot slot herinnert de Raad eraan dat artikel 66, § 3, van de wet van 17 juni 2016 een instrument is om een foutief document recht te zetten; wie het bestek zelf naar die bepaling laat verwijzen, kan een foutieve datum niet zonder meer als nietigheidsgrond behandelen.

De les

Voor aanbesteders: wie na een stopgezette procedure opnieuw aanbesteedt met een verplicht plaatsbezoek, moet vooraf beslissen of eerdere bezoeken gelden, en dat in het bestek zetten. Als de werken en de site niet veranderen, is een eerder bezoek moeilijk als onbestaand te behandelen. En wie een ontwerper als ‘afgevaardigde’ aanwijst, moet hem duidelijke instructies geven: wat hij aan inschrijvers zegt en aflevert, bindt de aanbesteder. Twijfelt de aanbesteder achteraf aan een attest, dan biedt artikel 66, § 3, een weg om het te laten rechtzetten in plaats van de offerte te weren. Voor inschrijvers: laat een mondelinge vrijstelling van een verplicht bezoek altijd schriftelijk bevestigen, en controleer of de datum op het attest overeenstemt met het werkelijke bezoek. Een correct attest vermijdt de discussie, ook al toont dit arrest dat een fout van de afgevaardigde u niet hoeft te schaden.

Te onthouden

  • Een in het bestek ‘op straffe van nietigheid’ verplicht plaatsbezoek maakt het ontbreken ervan tot een substantiële onregelmatigheid (art. 76, § 1, vierde lid, 3°, KB 18 april 2017).
  • Een bezoek uit een eerdere, stopgezette procedure voor dezelfde werken telt mee als niet is aangetoond dat het het doel van het bezoek niet bereikte; een opsplitsing in percelen verandert daar niets aan als de beschrijving van de werken en de site gelijk blijven.
  • Bestekbepalingen die het ontbreken van een attest gelijkstellen met het ontbreken van een bezoek, dwingen niet tot wering als vaststaat dat er wel een bezoek was.
  • Een foutieve datum op een attest is een foutief document dat de aanbesteder op grond van art. 66, § 3, wet 17 juni 2016 kan laten verduidelijken, zeker als het bestek zelf naar die bepaling verwijst.
  • Een ontwerper die het bestek aanwijst om bezoeken te organiseren en attesten te ondertekenen als ‘afgevaardigde van de aanbesteder’, wekt bij de inschrijver gewettigd vertrouwen in de conformiteit van wat hij aflevert.
  • Een fout van die afgevaardigde kan de aanbesteder niet als substantiële onregelmatigheid tegen de inschrijver inroepen.

Waarop letten

  • Herbekendmaking na een stopgezette procedure: de status van eerder afgelegde plaatsbezoeken.
  • De verhouding tussen de praktische organisatie van het plaatsbezoek (door de ontwerper) en de beslissingsbevoegdheid van de aanbesteder.
  • Attesten die worden opgesteld zonder fysiek bezoek: datum en inhoud moeten de werkelijkheid weergeven.
  • Het verschil tussen een ontbrekend bezoek (substantieel) en een foutief attest over een wel afgelegd bezoek (rechtzetbaar).
  • De verwijzing naar artikel 66, § 3, wet 17 juni 2016 in de bestekclausule zelf.
  • Het verloop van de besluitvorming: een eerste verslag dat de offerte regelmatig vond, een uitstel door de raad en een tweede verslag dat de offerte weerde.

Stel jezelf de vraag

Als aanbesteder: zegt uw nieuwe bestek uitdrukkelijk of plaatsbezoeken uit een eerdere procedure voor dezelfde werken geldig blijven? Weet uw ontwerper of uw contactpersoon precies wat hij inschrijvers mag zeggen over het plaatsbezoek, en welke data hij op een attest mag zetten? Hebt u, bij twijfel over een attest, overwogen de inschrijver te vragen het document te verduidelijken op grond van artikel 66, § 3, van de wet van 17 juni 2016 vóór u de offerte weert? Kunt u concreet aantonen dat een eerder bezoek de inschrijver niet de nodige informatie gaf — bijvoorbeeld omdat de site of de werken veranderd zijn? Als inschrijver: hebt u een mondelinge vrijstelling van een plaatsbezoek schriftelijk laten bevestigen door de aanbesteder of zijn afgevaardigde? Vermeldt uw attest de werkelijke datum van het bezoek, en stemt het overeen met de vereisten van het nieuwe bestek?

Gerelateerde arresten

Over deze databank

De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →