Veertig procent korting is geen prijs: OCMW Tubize laat 40 van de 100 punten afhangen van een kortingspercentage op een catalogus, en de goedkoopste vleesleverancier verliest
Het OCMW van Tubize gunde de levering van vlees en charcuterie aan zijn woonzorgcentrum aan Meco Group, dat het haalde dankzij het tweede gunningscriterium — een kortingspercentage op de catalogus, goed voor 40 punten — maar de Raad van State schorste de gunning omdat zo’n criterium enkel de nominale omvang van een korting meet, terwijl het echte economische voordeel afhangt van de prijzen ná korting.
Wat gebeurde er?
Het OCMW van Tubize besliste op 8 oktober en 10 december 2025 een gezamenlijke leveringsopdracht via openbare procedure uit te schrijven voor voedingsmiddelen en non-food voor zijn woonzorgcentrum ‘Les Bruyères sur Senne’. Perceel 6, ‘vers vlees en verse charcuterie’, ging op 11 februari 2026 naar de NV Meco Group. De NV Walravens vorderde op 11 maart 2026 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid; het OCMW trok de gunning op 8 april 2026 in, en bij arrest nr. 266.490 van 24 april 2026 verklaarde de Raad die vordering onontvankelijk. Op dezelfde 8 april besliste het OCMW perceel 6 opnieuw uit te schrijven, samen met de stad Tubize, met een nieuw bestek MP 2026-001. Het ging om een opdracht tegen prijslijst voor 20 maanden (1 juni 2026 tot 31 januari 2028), daarna tweemaal één jaar verlengbaar tot januari 2030. Als selectiecriterium gold een gemiddelde jaaromzet van minstens 90.000 euro over de laatste drie jaar. Er waren twee gunningscriteria. Het eerste, op 60 punten, beoordeelde de totaalprijs van een inventaris met de producten die de keuken het meest gebruikt, via een regel van drie. Het tweede, op 40 punten, beoordeelde het kortingspercentage dat de inschrijver toekende op ‘alle producten van de catalogus’ buiten die inventaris, eveneens via een regel van drie; de catalogus moest bij de offerte worden gevoegd. Volgens het OCMW waren die producten bedoeld voor uitzonderlijker aankopen, zoals themavieringen. Op 19 mei 2026 opende het OCMW de twee offertes, van Meco Group en van Walravens. De inventarisprijzen lagen 3,88% uit elkaar, en in de offerte van Walravens zat een niet-substantiële rekenfout. Voor het cataloguscriterium onderzocht het OCMW een steekproef van een twaalftal referenties, gekozen ‘in overleg met de chef-kok’; de volledige catalogi nakijken was volgens het analyseverslag materieel onmogelijk. Op 11 juni 2026 vroeg het OCMW beide inschrijvers bijkomende uitleg over hun prijzen, en het besloot dat geen enkele offerte abnormale prijzen bevatte. Meco Group kreeg 97,75 punten, Walravens 85. Op 12 augustus 2026 gunde de raad voor maatschappelijk welzijn de opdracht aan Meco Group. Uit de cijfers in het arrest volgt dat Walravens op het prijscriterium de volle 60 punten haalde en Meco Group 57,75, maar dat Meco op het kortingscriterium 15 punten meer kreeg: het arrest stelt 40% korting bij de concurrent tegenover 25% bij Walravens. Walravens vorderde op 1 september 2026 opnieuw de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. Ze voerde aan dat het tweede criterium geen verband hield met het voorwerp van de opdracht, en dat het geen zin had om een korting te beoordelen zonder te kijken naar de basisprijs waarop ze wordt toegepast. Het eerste argument haalde het niet: het bestek omschreef het voorwerp ruim als de levering van vers vlees en verse charcuterie, en ook producten buiten de inventaris konden kennelijk worden besteld. Het tweede argument was wel ernstig. Een kortingspercentage meet volgens staatsraad Florence Piret, die als waarnemend voorzitster alleen zetelde, enkel ‘de nominale omvang van een korting’, terwijl het echte economische voordeel afhangt van de prijzen ná korting. De Raad gaf vijf redenen waarom de catalogus en de steekproef daar niets aan veranderden. Eén: de inschrijvers verbonden zich op het eerste gezicht tot een kortingspercentage, niet tot de catalogusprijzen zelf, zodat die prijzen tijdens de uitvoering konden stijgen en de controle bij de gunning ‘volkomen vergeefs’ leek. Twee: ook als alle basisprijzen ‘normaal’ zijn, wijst een korting nog niet de goedkoopste offerte aan. Drie: twaalf producten op catalogi van honderden referenties is geen representatieve steekproef. Bovendien was de keuze niet in de opdrachtdocumenten voorzien: zijn die producten belangrijk, waarom staan ze dan niet in de inventaris, en zijn ze dat niet, waarom dan net die twaalf? Vier: zelfs met eerlijke catalogi moet je nog aantonen dat de producten gelijkwaardig zijn en dat de nettoprijzen van de concurrent werkelijk lager liggen, voordat je kunt zeggen dat 40% korting meer waard is dan 25%. Vijf: het criterium dreigde het reële prijsvoordeel op de inventaris — de producten die geregeld worden besteld — uit te wissen, zodat een mogelijk bijkomstig deel van de kosten de gunning bepaalde. Het OCMW gaf in zijn eigen beslissing toe dat de korting ‘een doorslaggevend element’ was van de economisch meest voordelige offerte. De Raad zag geen nadelige gevolgen van een schorsing die zwaarder wogen, en beval op 7 oktober 2026 de schorsing van de gunningsbeslissing, met onmiddellijke tenuitvoerlegging, overeenkomstig het advies van eerste auditeur Muriel Vanderhelst. De stukken die het OCMW vertrouwelijk had neergelegd, bleven vertrouwelijk; de kosten werden aangehouden.
Waarom doet dit ertoe?
Een kortingspercentage op een catalogus als gunningscriterium is in voedings-, kantoor- en onderhoudsopdrachten geen zeldzaamheid. Het lijkt een eenvoudige manier om ook de producten buiten de inventaris mee te nemen. Dit arrest legt bloot waarom het meestal niet werkt. Een korting op zich zegt niets over wat de aanbesteder uiteindelijk betaalt: 40% van een hoge catalogusprijs kan duurder uitvallen dan 25% van een lage. Als de inschrijver zich bovendien enkel tot het percentage verbindt en niet tot de catalogusprijzen, kan hij die basisprijzen tijdens de uitvoering optrekken, en dan is elke controle bij de gunning zinloos. De Raad aanvaardt dat het criterium verband houdt met het voorwerp — het probleem zit niet daar, maar in de relevantie: het criterium helpt niet om de economisch meest voordelige offerte aan te wijzen. Opvallend is ook de kritiek op de weging. Veertig procent van de punten ging naar wat het OCMW zelf ‘uitzonderlijker’ aankopen noemde, terwijl het reële prijsverschil op de geregeld bestelde producten in het voordeel van de verliezer speelde. De poging om het criterium te redden met een steekproef van twaalf producten, gekozen met de chef-kok, keerde zich tegen het OCMW: wat belangrijk genoeg is om te toetsen, hoort in de inventaris. En het arrest toont dat een intrekking en heruitschrijving na een eerste UDN-vordering geen garantie biedt: ook de tweede gunning van dit perceel werd geschorst.
De les
Voor aanbesteders: beoordeel prijzen, geen kortingen. Wilt u producten buiten de vaste lijst meenemen, neem ze dan in de inventaris op, eventueel met een kleinere weging, of beoordeel een representatieve en vooraf bepaalde korf aan nettoprijzen. Laat inschrijvers zich niet alleen tot een kortingspercentage verbinden, maar ook tot de catalogusprijzen of een prijsherzieningsformule. Zorg dat de weging overeenkomt met het economische gewicht van wat u werkelijk zult bestellen, en voorzie een steekproef in de opdrachtdocumenten in plaats van ze achteraf te kiezen. Voor inschrijvers: verliest u terwijl u op de inventaris de goedkoopste was, reken dan na waar de punten vandaan komen. Een criterium dat een abstracte grootheid beloont — een percentage, een aantal, een belofte zonder prijs — kan kennelijk onredelijk zijn, ook al hangt het met het voorwerp samen. En een heruitschrijving na intrekking verdient een even kritische lezing als het eerste bestek.
Te onthouden
- Een aanbesteder kiest vrij zijn gunningscriteria, maar ze moeten verband houden met het voorwerp, echte mededinging waarborgen en toelaten de economisch meest voordelige offerte te bepalen (art. 81 wet van 17 juni 2016); de Raad toetst marginaal, op een kennelijke beoordelingsfout.
- Een criterium ‘kortingspercentage op alle catalogusproducten’ hield hier verband met het ruim omschreven voorwerp (levering van vers vlees en charcuterie), maar was prima facie niet relevant om offertes economisch te vergelijken.
- Een kortingspercentage meet de nominale omvang van een korting; het reële voordeel hangt af van de prijzen na korting.
- Als inschrijvers zich enkel tot een percentage verbinden en niet tot de catalogusprijzen, is een prijscontrole van die catalogus bij de gunning zinloos.
- Een steekproef van twaalf producten uit catalogi van honderden referenties, achteraf gekozen met de chef-kok en niet voorzien in de opdrachtdocumenten, is niet representatief.
- Een criterium van 40 punten voor ‘uitzonderlijker’ aankopen kan het reële prijsvoordeel op de geregeld bestelde producten (60 punten) uitwissen en zo de weging scheeftrekken.
- Schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid bevolen, met onmiddellijke tenuitvoerlegging; vertrouwelijkheid van de stukken gehandhaafd; kosten aangehouden.
Waarop letten
- Criteria die een abstracte grootheid belonen (een percentage, een aantal) in plaats van de werkelijke prijs of kost.
- De verbintenis van de inschrijver op de basisprijzen waarop een korting wordt toegepast.
- De verhouding tussen de weging van een criterium en het economische belang van wat het meet.
- Steekproeven en controles die niet in de opdrachtdocumenten zijn aangekondigd.
- Een heruitschrijving na intrekking: lees het nieuwe bestek even kritisch als het eerste.
Stel jezelf de vraag
Als aanbesteder: meet elk prijscriterium wat u werkelijk zult betalen, of slechts een percentage of een andere abstracte grootheid? Verbinden inschrijvers zich ook tot de basisprijzen waarop hun korting slaat? Weerspiegelt de weging van uw criteria het aandeel van die aankopen in de totale uitgaven? Staat een eventuele steekproef vooraf in de opdrachtdocumenten, en waarom zitten die producten dan niet gewoon in de inventaris? Als inschrijver: weet u op welk criterium u precies punten verloor, en kunt u aantonen dat dit criterium de vergelijking van de offertes vertekent?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →