Een fout in een Excel-formule is niet automatisch een 'rekenkundige vergissing'
De Raad van State schorst een gunning omdat de opdrachtgever fouten in Excel-formules van de winnaar corrigeerde als 'rekenkundige vergissingen', terwijl niet vaststond dat het om loutere telfouten ging en niet om fouten die de offerte onregelmatig maakten.
Que s'est-il passé ?
Het BEP (Bureau Economique de la Province de Namur) schreef een opdracht uit voor de aanleg van trappartijen aan de Quai des Joghiers in Namen, een openbaar werkenproject geraamd op zo'n 250.000 euro. Enig gunningscriterium was de prijs. Er kwamen drie offertes binnen. Bij de opening stond TEGEC op één met 217.000 euro en GECIROUTE op twee met 237.000 euro. Maar bij controle ontdekte de opdrachtgever dat GECIROUTE fouten had gemaakt in de Excel-formules van haar meetstaat: sommige posten waren niet meegenomen in de subtotalen van hun hoofdstuk, en subtotalen van het ene hoofdstuk waren ten onrechte opgenomen in de som van een ander hoofdstuk. Na 'correctie' daalde GECIROUTE's offerte naar 185.000 euro — plots meer dan 50.000 euro goedkoper dan TEGEC. De opdrachtgever beschouwde dit als rekenkundige vergissingen en materiële fouten in de zin van artikel 34, §2 van het KB Plaatsing, die hij mocht rechtzetten. TEGEC stapte naar de Raad van State en betoogde dat dit geen eenvoudige telfouten waren maar substantiële onregelmatigheden die tot uitsluiting moesten leiden onder artikel 76. De Raad volgde TEGEC op beide punten. Ten eerste: een rekenkundige vergissing is een fout bij het uitvoeren van een rekenkundige bewerking (optelling, aftrekking, vermenigvuldiging, deling). Dat posten al dan niet in een subtotaal zitten, is geen rekenfout in die strikte zin — ook al levert het naderhand een ander totaal op. Ten tweede: voor correctie van 'materiële fouten' moet de opdrachtgever aantonen dat de fouten manifest tot een resultaat leidden dat de inschrijver niet beoogde. Die analyse ontbrak. De Raad oordeelde dat de correctie noch als rechtzetting van rekenfouten noch als rechtzetting van materiële fouten kon worden verantwoord, en schorste de gunning.
Pourquoi c'est important ?
Het onderscheid tussen een 'rekenkundige vergissing' die gecorrigeerd mag worden en een 'onregelmatigheid' die tot uitsluiting leidt, is een klassiek strijdpunt bij overheidsopdrachten. Dit arrest verduidelijkt dat de lat voor correctie hoger ligt dan veel opdrachtgevers denken: het volstaat niet om vast te stellen dat de eenheidsprijzen ongewijzigd blijven en het totaal anders uitvalt. De opdrachtgever moet concreet motiveren waaróm elke gecorrigeerde post manifest een vergissing was, en niet een bewuste keuze of een substantiële fout.
La leçon
Als je na opening van de offertes vaststelt dat een concurrent plots fors goedkoper wordt door 'correctie van rekenfouten', check dan twee dingen. Eén: gaat het werkelijk om fouten in een rekenkundige bewerking (optelling, vermenigvuldiging), of om fouten in de opbouw van de meetstaat zelf? Twee: heeft de opdrachtgever gemotiveerd waarom elke gecorrigeerde post manifest een vergissing was en niet een bewuste keuze? Een verschil van tientallen procenten door formulefouten in Excel is niet vanzelfsprekend een eenvoudige telfout.
Posez-vous la question
Als de winnende offerte na correctie van 'rekenfouten' meer dan 15% goedkoper wordt: heeft de opdrachtgever in het verificatieverslag per gecorrigeerde post aangetoond dat het om een loutere tel- of materiële fout ging, en niet om een wijziging van de offerte?
À propos de cette base de données
Le Conseil d'État (Raad van State) est la plus haute juridiction administrative de Belgique. En matière de marchés publics — de l'attribution d'un contrat à l'exclusion d'un soumissionnaire — le Conseil d'État tranche en dernier ressort. Les arrêts de cette base de données sont résumés par TenderWolf en langage clair, avec des leçons pratiques pour les soumissionnaires et les pouvoirs adjudicateurs. Voir tous les arrêts →