Proportionaliteit
Het proportionaliteitsbeginsel vereist dat eisen en criteria in verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht. Disproportionele selectie- of gunningscriteria kunnen de mededinging onnodig beperken en leiden tot vernietiging.
De STIB reserveert een incasso-opdracht van 60.000 dossiers per jaar voor gerechtsdeurwaarders — maar vergeet te bewijzen waarom incassobureaus het niet zouden kunnen
De Raad van State schorst de beslissing van de STIB om een incassobedrijf niet te selecteren voor een raamovereenkomst rond schuldvordering, omdat de STIB de markt exclusief reserveerde voor gerechtsdeurwaarderskantoren zonder afdoende te motiveren waarom die beperking van de mededinging gerechtvaardigd was.
Defensie mag een bedrijf uitsluiten op basis van geheime inlichtingen — en hoeft niet te zeggen welke
De Raad van State verwerpt de vordering van een defensiebedrijf dat werd uitgesloten uit een DEFRA-onderzoeksconsortium op basis van geclassificeerde informatie van de militaire inlichtingendienst over de integriteit van zijn enige aandeelhouder — ook al kan die informatie niet worden meegedeeld.
Minister Defensie sloot de Havilland uit van defensieaanbesteding zonder objectieve selectiecriteria
Schorsing omdat de minister de kandidatuur van De Havilland weigerde zonder helder criteria of objectieve gronden, in strijd met gelijkheid.
Agence du Numérique evalueerde cybersecurity-services zonder transparante gunningsmethodologie
Schorsing was gerechtvaardigd omdat de methode voor evaluatie van de cyberincident-responders ondoorzichtig was en verschillende inschrijvers niet gelijk werden behandeld.
Ziekenhuis Oost-Limburg schreef liftrenovatie uit zonder degelijk onderzoek selectiecriteria
De voorzitter verleende schorsing omdat het ziekenhuis geen gedegen onderzoek had gedaan naar de geschiktheid van deelnemers en de kwaliteit van hun offertes voor dit technisch complexe project.
20 punten voor 2% van de marktwaarde: hoe een scheefgetrokken puntenverdeling en exclusieve onderhandelingen een vaccinatiemarkt van 6 miljoen euro kelderen
De Raad van State vernietigt de gunning van alle negen loten van een bewakingsopdracht voor Waalse vaccinatiecentra aan Securitas, omdat het Waalse gezondheidsagentschap exclusief met Securitas onderhandelde en een absurd disproportionele puntenverdeling hanteerde waarbij een post van 10.000 euro evenveel gewicht kreeg als de helft van een post van 6 miljoen euro.
Het e-Procurement-platform stuurt een verkeerde deadline — de aanbesteder weert de offerte, maar vergeet de gevolgen van zijn eigen fout te onderzoeken
De Raad van State vernietigt de beslissing van Nautisport om een offerte te weren wegens laattijdige indiening, omdat de vertraging te wijten was aan een foutieve datum op het e-Procurement-platform en de aanbestedende overheid de gevolgen van die fout niet had onderzocht in het licht van het gelijkheids- en proportionaliteitsbeginsel.
De omzet-eis voor het feest van 21 juli verdrievoudigt — maar de overheid vergeet uit te leggen waarom
De Raad van State vernietigt het bijzonder bestek voor de organisatie van de festiviteiten van de nationale feestdag, omdat de Belgische Staat het selectiecriterium voor de economische draagkracht — een jaaromzet van 2.000.000 euro voor elk van de drie laatste boekjaren in plaats van een cumulatieve omzet over drie jaar — niet afdoende heeft verantwoord.
Een referentie voor een privaat revalidatiezwembad is geen referentie voor een publiek toegankelijk zwembad — en wie een referentie niet toewijst aan het juiste selectiecriterium, draagt zelf het risico
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de niet-selectie van een design-buildteam voor de bouw van een openbaar zwembad te Leopoldsburg, omdat hun referentie 'Bosuil' — een privaat revalidatiecentrum voor profvoetballers — geen publiek toegankelijk zwembad was in de gewone betekenis van dat begrip, en omdat zij hun enige relevante zwembadreferentie in de informatiefiche bij hun aanvraag tot deelneming zelf niet hadden toegewezen aan het selectiecriterium 'Ontwerp – deel technieken'.
Cumulatief selectiecriterium bij meerdere percelen is niet onevenredig als elk perceel gelijktijdig en afzonderlijk moet worden uitgevoerd — de aanbestedende overheid is niet verplicht een inschrijver uit te nodigen om ontbrekende attesten aan te vullen
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de niet-toekenning van het tweede perceel van een raamovereenkomst voor groenonderhoud voor Infrabel, omdat het cumulatief selectiecriterium — zes referenties in plaats van drie bij toekenning van twee percelen — op een uitdrukkelijke wettelijke basis berust, niet onevenredig is gezien de gelijktijdige uitvoering in verschillende regio's, en de inschrijver zelf nalatig was door slechts drie referenties met formele attesten in te dienen terwijl zij erkende dat zij er meer had kunnen voorleggen.
Een vraag stellen op het forum verlengt de beroepstermijn niet als het antwoord de opdrachtdocumenten niet wijzigt
De Raad van State verwerpt een vordering tegen selectiecriteria als niet-ontvankelijk omdat het forumantwoord van de aanbestedende overheid het selectiecriterium alleen bevestigde en niet wijzigde — waardoor de beroepstermijn liep vanaf de bekendmaking, niet vanaf het forumantwoord.
Als je e-procurement-platform een andere deadline toont dan je e-mail aankondigt, kun je offertes niet laattijdig noemen
De Raad van State schorst de gunning: Nautisport had in e-mails aangekondigd dat offertes uiterlijk 2 juli 2024 binnen moesten zijn, maar op het e-procurement-platform zelf — waar de offertes verplicht moesten worden ingediend — stond 18 juli 2024; toen Arcadus-Arcadis op 18 juli indiende, werd hun offerte als laattijdig geweerd zonder enige analyse van wie welk rechtmatig vertrouwen had gewekt.
Toit et Moi peut écarter l'offre de Dumay-Mior pour visite incomplète des sites de détection incendie
Demande rejetée : Toit et Moi a pu valablement déclarer l'offre de Dumay-Mior irrégulière pour non-respect de l'exigence obligatoire de visite de tous les sites, malgré une attestation de visite signée par erreur.
Je bestek is geschorst wegens gebrekkige motivering? Je hoeft de lat niet lager te leggen — je moet alleen beter uitleggen waarom ze zo hoog ligt
Nadat de Raad van State het eerste bestek voor het 21 juli-feest schorste wegens ontoereikende motivering van de omzet-eis, mocht de Kanselarij vier dagen later een nieuw bestek lanceren met exact dezelfde verhoogde eisen — want het gezag van gewijsde van een schorsingsarrest verhindert niet dat je dezelfde beslissing neemt mits je de onwettigheid (de motivering) repareert.
Je referenties eigenhandig indexeren om onder de drempel uit te komen: de Raad van State trapt er niet in
De Raad van State verwerpt de vordering van Dherte tegen de gunning van een schoolopdracht van 23 miljoen euro aan Artes, omdat Dherte twee zaken deed die niet mogen: zelf een prijsherzieningsformule toepassen om oude referenties boven de bestekdrempels te tillen, én enkel de 20-miljoen-drempel aanvallen terwijl de niet-selectie ook zelfstandig steunde op een niet-aangevochten 10-miljoen-referentievereiste voor een schoolgebouw.
Drempel omzetcriterium verdubbeld zonder uitleg? Dat is prima facie een ongerechtvaardigde rem op de mededinging
De Raad van State schorst de goedkeuring van het bestek voor de organisatie van de feestelijkheden van 21 juli omdat de Belgische Staat de minimumomzet plots verhoogde van cumulatief 2 miljoen euro over drie jaar naar 2 miljoen per jaar — zonder dat uit het administratief dossier een concrete, consistente motivering voor die verstrenging blijkt.
Schorsing wering offerte onkruidbestrijding wegens blanco UEA — overdreven formalisme bij materiële vergissing wanneer ingevuld UEA drie dagen eerder was ingediend voor vergelijkbare opdracht bij dezelfde gemeente
De Raad van State schorst de gunningsbeslissing van de gemeente Riemst die de offerte van BV Groenbeheer Baart voor onkruidbestrijding 2024-2026 heeft geweerd wegens indiening van een blanco UEA, omdat de gemeente de perken van de redelijkheid lijkt te hebben overschreden door zonder nader onderzoek de offerte te weren terwijl zij drie dagen eerder een volledig ingevuld UEA van dezelfde inschrijver had ontvangen in het kader van een vergelijkbare opdracht met identieke selectiecriteria, en de inschrijver na indiening onmiddellijk op deze vergissing en het eerder ingediende UEA had gewezen.
Selectiecriterium '3 referenties op niet-bevaarbare waterlopen' voor een terrassementopdracht: niet disproportioneel, ook al gaat <1% van het werk over de waterloop zelf
De Raad van State verwerpt het beroep van TRBA tegen haar uitsluiting in een Waalse opdracht voor de aanleg van een retentiezone op de Zenne, en bevestigt dat een selectiecriterium 'referenties op niet-bevaarbare waterlopen' niet disproportioneel is wanneer de opdracht in zo'n geografische context wordt uitgevoerd — én dat een inschrijver in zijn offerte zélf duidelijk moet aantonen dat zijn referenties aan het criterium beantwoorden.
70 punten voor dienstverlening, 30 voor prijs bij een boekenaanbesteding: aanvaardbaar als de markt het rechtvaardigt
De Raad van State verwerpt het beroep van Standaard Boekhandel tegen de gunning aan Distri-Bib voor de boekenraamovereenkomst van de Antwerpse openbare bibliotheek, en aanvaardt dat dienstverlening 70 op 100 punten weegt omdat 85 procent van de leveringen onder de gereglementeerde boekenprijs valt.
De goedkoopste én meest kwalitatieve offerte verliest. De boosdoener: hoe het prijscriterium werd opgesplitst
De Raad van State verwerpt het beroep van Canon tegen de gunning van de Farys-printerpark-raamovereenkomst aan Ricoh, ondanks dat Canon zowel de globaal goedkoopste als de meest kwalitatieve offerte indiende — omdat Farys het prijscriterium splitste in drie subcriteria (toestellen 50%, beheersoftware 10%, bijkomende dienstverlening 5%) op basis van marktverkenning en behoeftepeiling, en de wegingen 'in redelijk verband' staan tot het vermoedelijk belang van de prestaties.
Een volumecriterium van 70.000 dossiers per jaar mag — maar 'voor één en dezelfde klant' is een aparte beslissing die je ook apart moet onderbouwen
De Raad van State schorst de niet-selectie van huissierskantoor Bordet voor de gezamenlijke invorderingsopdracht van SWDE en CILE omdat het selectiecriterium dat 70.000 dossiers per jaar 'voor één en dezelfde klant' moet zijn behandeld, niet zelfstandig wordt verantwoord en zo de mededinging beperkt zonder reden — terwijl het vorige bestek nog optellingen over meerdere klanten toeliet.
Bewijs van erkenning klasse 1 voegen waar klasse 2 vereist is, dan vragen of de aanbesteder dat niet had moeten signaleren — dat werkt niet
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van NV COS tegen de niet-selectie voor de renovatie van de tribune van GC De Zandloper: de opdracht is wel degelijk een opdracht voor werken, en wie zelf de verkeerde erkenningsklasse aanlevert zonder de toepassing van artikel 3, eerste lid, 2° van de wet erkenning in te roepen, kan de aanbesteder geen onzorgvuldigheid verwijten omdat hij niets heeft gevraagd.
Uitgenodigd om in te dienen ≠ definitief geselecteerd: Jacobs leert dat een kwalificatie voor het ene werk je niet beschermt voor het volgende
De Raad van State bevestigt dat ORES de offerte van Établissements Jacobs voor lot 17 van het WQBLAAWA-marché terecht weerde — gekwalificeerd zijn voor het systeem en uitgenodigd worden om in te dienen, betekent niet dat je ook geselecteerd bent voor de specifieke opdracht.
Een selectiecriterium mag eisen dat u personeel hebt — niet dat u een specifiek aantal mensen vrijhoudt voor déze opdracht
De Raad van State schorst de gunning van de textielinzameling van BEP Environnement aan Oxfam omdat het selectiecriterium '4 chauffeurs en 2 omkaderingspersonen voor het beheer van de opdracht' geen algemeen capaciteitscriterium is, maar een eis over de specifieke inzet van personeel — wat selectiecriteria niet mogen.
Een bestek dat 'niet-recupereerbare gerechtskosten' bij de inschrijver legt, sluit gerechtsdeurwaarders feitelijk uit
De Raad van State vernietigt de gunning van een schuldinvorderingsopdracht omdat het bestek de gerechtskosten die niet bij de schuldenaar konden worden geïnd, ten laste legde van de aannemer — een voorwaarde die gerechtsdeurwaarders, gebonden door het tariefbesluit van 30 november 1976, niet legaal kunnen dragen.
Een proefstuk laten bouwen als gunningscriterium voor restauratiewerken? Toegestaan — ook als het oordeel over vakmanschap subjectief lijkt
De Raad van State verwerpt de UDN tegen de gunning van het lot 'Maçonneries' van de restauratie van de Collégiale Sainte-Croix in Luik aan de tijdelijke vereniging Galère / Liégeois omdat een 'pièce d'épreuve' (een fysiek proefstuk in tuffeau) en de bijbehorende methodologische nota, samen goed voor 20 punten op 100, een rechtsgeldig gunningscriterium vormen — en geen kennelijke beoordelingsfout van de jury aantoonbaar is.
Een bestek 'op maat van bpost' aanvechten lukt niet als de schade voortvloeit uit een clausule die je niet hebt aangevochten
De Raad van State verwerpt de schorsingsvordering van routingdienstverlener Easypost tegen het bestek voor postdiensten van IPFBW omdat de geleden benadeling in werkelijkheid niet voortvloeit uit de cumulatieve verplichting om twee frankeermethodes (postzegel + frankeermachine) aan te bieden, maar uit de bredere bestekseis dat de aansluitende entiteiten zélf vooraf frankeren — een eis die Easypost niet als zodanig heeft bestreden.
Een referentie van 3,2 miljoen euro voor een parc commercial telt niet als 'chantier op cours d'eau' wanneer slechts 299.000 euro werkelijk aan de beek is uitgevoerd
T.R.B.A. dient referenties van 3,2 miljoen euro (Estaimpuis) en 817.000 euro (Braine-le-Comte) in voor een selectiecriterium dat '2 chantiers van 600.000 euro op cours d'eau non navigables' eist, maar de Raad van State leest het criterium als 'chantiers waarvan het hoofdvoorwerp werken op cours d'eau betreft' – en het Estaimpuis-dossier (een commercieel park waar slechts 299.318 euro werkelijk aan de Esperlion werd uitgevoerd) volstaat dan niet.
Vier jaar concurrentiedialoog stopgezet — en de Raad zegt: één deugdelijk motief volstond, hier waren er twee
Na vier jaar concurrentiedialoog over een GFT-verwerkingsinstallatie zet Verko de procedure stop op vier gronden — de Raad van State oordeelt dat alleen al het tekort aan mededinging (één regelmatige offerte) en het ver overschrijden van de raming (€31 mln. tegen geraamde €13,6 mln.) de stopzetting voldoende dragen, ongeacht of de andere twee motieven correct zijn.
Een verzekering van 3× je offerbedrag eisen mag — de '2× regel' uit de richtlijn geldt alleen voor omzet
De Raad van State verwerpt het beroep van FALCO en bevestigt dat een aanbestedende overheid mag eisen dat de beroepsverzekering van inschrijvers minimum 3× het offerbedrag dekt — de proportionaliteitsregel die voor omzet-eisen geldt (max 2× de geraamde waarde) is niet zomaar transponeerbaar naar verzekeringsgaranties.
Een UEA waarvan alleen de oneven pagina's zijn ingescand: een scanfout, geen wering
De Raad van State schorst de gunning aan Roularta omdat de Stad Antwerpen de offerte van Roto Smeets weerde wegens een onvolledig UEA-formulier (alleen oneven pagina's ingescand), terwijl die scanfout op een 'ongewilde verschrijving' lijkt en de gelijkheid der inschrijvers niet in het gedrang bracht.
Een onondertekende offerte op e-procurement laten 'staan' is geen dubbele inschrijving — het is een halverwege verlaten project
Aswebo had op e-Tendering documenten opgeladen zonder ooit het indieningsrapport te tekenen, en sloot daarna aan bij THV Stadsbader-Aswebo voor een wegenwerken-aanbesteding van 7 miljoen — Wegen en Verkeer weerde beide offertes wegens 'dubbele inschrijving', maar de Raad van State schorste die beslissing: art. 54 §2 vereist een doel-gerelateerde toets, geen tekstuele bestraffing.
Een omzeteis van 50 keer de marktwaarde is opvallend — maar volstaat één geldige uitsluitingsgrond, dan red het beroep niet
De Raad van State verwerpt de UDN-vordering van VR Conteneur tegen Intradel: zelfs al is de eis van 10 miljoen euro omzet voor een marché van 200.000 euro discutabel, de niet-selectie steunt óók op het ontbreken van een robotlasser — een eis die Intradel mocht stellen — en de adjudicataris ANG mocht zich beroepen op de geconsolideerde omzet van haar Poolse dochter via artikel 74 KB 15/07/2011.
Overheidsopdrachten opvolgen?
Ontvang dagelijks relevante aanbestedingen op maat van uw bedrijf. Inclusief AI-samenvattingen, concurrentieanalyse en marktinzicht.
Deze pagina toont alle arresten van de Raad van State (het hoogste administratieve rechtscollege in België) over het thema proportionaliteit bij overheidsopdrachten. Elk arrest is door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met een juridische les en een praktische vraag om uzelf te stellen. Bekijk alle arresten →